Dla większości społeczeństwa województwo pomorskie kojarzy się głównie z plażą i wakacjami. Historycznie region ten związany jest z Westerplatte oraz Stocznią Gdańską. Jednak mało osób zdaje sobie, jak wielką rolę pomorze odegrało w historii sportów ludowych. Jeśli interesuje Państwa historia sportu na Pomorzu, mamy doskonałą wiadomość. Pod koniec 2025 roku, na rynku wydawniczym, ukazało się najnowsze dzieło autorstwa Jana Trofimowicza. W książce opisana została historia pomorskiego sportu ludowego. Przez wielu uważana jest ona za utrwalenie dziedzictwa regionu.
Jan Trofimowicz – autor z pasją do regionalizmu
Wśród mieszkańców Pomorza Jan Trofimowicz znany jest z roli wiceprezesa Pomorskiego Zrzeszenia LZS oraz kustosza Muzeum Sportu Wiejskiego w Łebczu. Książka „80 lat sportu ludowego na Pomorzu (1946–2025)” jest jego oficjalnym literackim debiutem. Do jej przygotowania autor poświęcił wiele czasu i energii na gromadzenie materiałów, zdjęć oraz przeprowadzanie wywiadów. Inspiracje, a także wiedzę do swojej pracy czerpał z kronik, archiwów, dokumentów i prasy, ale przede wszystkim z żywych wspomnień bohaterów tamtych lat – zawodników, trenerów, działaczy i animatorów życia społecznego. Głównym celem do stworzenia książki było ocalenie od zapomnienia historii, które powoli znikają wraz z odchodzącymi pokoleniami pionierów sportu wiejskiego. Trofimowicz pisze z perspektywy uczestnika, praktyka, dzięki czemu narracja zyskuje na wiarygodności. Zawarte tam opowieści innych sportowców pokazują, że sport ludowy był w tym regionie czymś więcej niż rywalizacją – to styl życia i powód do dumy.
Od powojennych ruin po rok 2025, czyli osiem dekad pasji
„80 lat sportu ludowego na Pomorzu (1946–2025)” upamiętnia 8 dekad działalności Ludowych Zespołów Sportowych (LZS) na Pomorzu. Autor rozpoczyna swoją opowieść od 1946 roku, czyli czasu, gdy Pomorze dopiero zaczęło podnosić się po II wojnie światowej. Wtedy właśnie rdzenni mieszkańcy, jak i nowoprzybyli szukali między sobą punktów wspólnych oraz czegoś, co pozwoli im zapomnieć o codziennych problemach. Sport ludowy w Polsce, a szczególnie na ziemiach północnych, stał się jednym z takich fundamentów.
Książka prowadzi czytelnika przez kolejne dekady:
- Lata 40. i 50., gdy miejsce miało formowanie się pierwszych Ludowych Zespołów Sportowych (LZS) i entuzjazm budowany „z niczego”;
- Złote czasy PRL, czyli rozwój infrastruktury, masowe imprezy sportowe i sukcesy zawodników wywodzących się z małych miejscowości;
- Transformacja ustrojowa – autor opisujetrudne lata 90., gdy wiele klubów walczyło o przetrwanie w nowej rzeczywistości ekonomicznej;
- Współczesność i przyszłość – te rozdziały poświęcone obecnej kondycji sportu oraz perspektywom rozwoju aż do roku 2025.
Tak szeroki przekrój historyczny pozwala czytelnikowi zaobserwować, jak przeobrażenia społeczne, gospodarcze i ekonomiczne wpływały na zmiany priorytetów, sprzętu oraz oczekiwań. Udowadnia również, że duch sportowej rywalizacji zawsze pozostaje taki sam.
Znaczenie sportu ludowego dla tożsamości Pomorza
Historia sportu ludowego na Pomorzu równoznaczna jest z historią integracji tego regionu. W małych miejscowościach klub sportowy często był jedynym miejscem kulturotwórczym. To tam spotykały się całe rodziny, kibicując swoim sąsiadom. Jan Trofimowicz w swojej publikacji kładzie ogromny nacisk na to, jak sport ludowy kształtował postawy obywatelskie i poczucie przynależności do lokalnej społeczności. W swojej pracy autor zaznacza również rolę regionalnych LZS-ów w odnajdywaniu i kształtowaniu późniejszych mistrzów Polski. Udowadnia, że bez lokalnych klubów LZS, wiele talentów, które później reprezentowały Polskę na igrzyskach olimpijskich, nigdy nie zostałoby odkrytych.
Kluczowe momenty i zapomniani bohaterowie
W monografii znajdziemy liczne anegdoty i opisy momentów przełomowych. Trofimowicz przypomina o wielkich spartakiadach, o wyścigach kolarskich przejeżdżających przez pomorskie wsie oraz o działaczach społecznych, którzy własnymi rękami budowali boiska. Autor podkreśla rolę każdego, kto w jakimkolwiek stopniu brał udział w organizacji lub konkurencjach w trakcie zawodów.
W książce zawarł on wiele archiwalnych fotografii, które dla mieszkańców regionu będą okazją do odnalezienia na zdjęciach swoich bliskich. Dzięki temu publikacja zyskuje sentymentalny, rodzinny charakter i przypomina album całego Pomorza.
Kto powinien przeczytać tę książkę?
„80 lat sportu ludowego na Pomorzu (1946–2025)” to publikacja o wielowymiarowym charakterze. Z tego względu przypadnie ona do gustu różnym grupom odbiorców. I tak:
- Historycy i regionaliści otrzymają rzetelnie opracowane źródło wiedzy o rozwoju kultury fizycznej na Pomorzu;
- Działacze sportowi znajdą tu inspirację oraz historyczny kontekst dla swojej obecnej pracy;
- Dla mieszkańców regionu będzie to sentymentalna podróż w czasie i okazja do lepszego zrozumienia korzeni swojej społeczności
- Młodzi sportowcy natomiast będą mieli dowód na to, że wielka kariera może zacząć się w najmniejszym klubie.
Czy warto sięgnąć po książkę Jana Trofimowicza?
Debiut Jana Trofimowicza to wydarzenie, którego nie można pominąć, śledząc nowości wydawnicze w naszym regionie. „80 lat sportu ludowego na Pomorzu (1946–2025)” to rzetelna, napisana z sercem i dziennikarską dociekliwością kronika pasji. To hołd złożony tysiącom osób, dla których sport był i jest sensem życia, a boiska na Pomorzu stanowiły miejsce tworzenia wspólnoty.
